Beşiktaş ve çevresi

besiktas-carsi

Kent halkının hem fiziksel, hem de sosyal gereksinimlerini karşılamaları açısından kent yaşamında önemli rolleri bulunan kentsel açık alanlar kullanıcıların alışveriş ve rekreasyon gereksinimlerini karşıladığı, insanlararası ilişkilerin kurulduğu kent yaşamını canlandıran alanlardır. Ancak ülkemizdeki düzensiz ve yoğun kentleşme hareketleri sonucu özellikle büyük kentlerde kentsel açık alanlar değişime uğramakta ve bu değişimden yaşam kalitesi olumsuz yönde etkilenmektedir. Kentsel açık alanların önemli bir özelliği toplumun değişik gruplarının bir arada bulunmalarına olanak sağlamalarıdır. Farklı yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, ekonomik yapı, sosyal yapı ve geçmişe sahip kişilerin bir araya gelip, boş zamanlarını değerlendirdikleri ve alışveriş yaptıkları alanlardır. Toplumu oluşturan bireylerin bir arada bulunabildikleri ve yaşamı paylaştıkları bu mekanların tasarımı ve yeniden düzenlenmesinin kent yaşamı için özel bir önemi vardır. Kentsel açık alanlar aşağıdaki şekilde gruplandırılabilirler

  • Parklar: Kent parkları, semt parkları ve mahalle parkları.
  • Meydanlar: Kent ölçeğinde meydanlar, tarnsit noktalarda yer alan meydanlar, anıtların çevrelerindeki meydanlar, caddelerin kesişim noktalarındaki küçük ölçekli meydanlar, yapılar arasında bulunan kğçğk meydanlar.
  • Caddeler ve yol aksları: Kaldırımlar, yayalaştırılan alanlarç
  • Oyun alanları: Çocuk oyun alanları, oyun amaçlı kullanılan boş alanlar.
  • Reaksiyon alanları: Spor ve piknik alanları, kıyı bantları.
  • Alışveriş alanları: Alışveriş caddeleri, pazar alanları.

Beşiktaş İskele Meydanı ve Çevresi

1960’ların ortalarına kadar ahşap konut dokusunu ve bostanlarını koruyan Beşiktaş bu tarihten sonra Barbaros Bulvarı’nın açılmasıyla birlikte giderek yapılaşmaya başlamış ve 1990’lara gelindiğinde İstanbul’un yapılaşma yoğunluğu yüksek semtlerden biri haline gelmiştir. Bu yoğun yapılaşma kentsel açık alanlara olan gereksinimi arttırmıştır.

Beşiktaş merkez bölgesinde transit amaçla kullanılan meydanlar, anıt ve çevreleri, alışveriş alanları ve parklar yer almaktadır. İş ve ticaret etkinliklerinin yoğunluğa bağlı olarak yüksek oranda gündüz kullanımı söz konusudur. Bir başka deyişle hem gündüz, hem gece yaşamı canlı olan bir bölgedir. Bölgede yer alan en önemli kentsel açık alanlar Barbaros anıtı ve çevresi, Atatürk Cumhuriyet Demokrasi Anıtı ve çevresi, sabit halk pazarı, Köyiçi alışveriş alanı, kıyı bandı, iskele ve çevresidir.

Beşiktaş Açık Alanların Kullanıcılar tarafından Algılanması ve Değerlendirilmesi

Kentsel tasarım çalışmalarında bugüne kadar kullanıcılar memnun decek bir sonuç alınamayan eski-besiktasBeşiktaş’ta yer alan kentsel açık alanlarda toplam 195 kişi ile farklı dönemlerde gerçekleştirilen anket çalışmasında kentsel açık alanlar algısal olarak değerlendirilmiştir (2000 yılı.)

Sonuçta Beşiktaş’ta yer alan kentsel açık alanların yalnız Beşiktaş’ta yaşayanlar tarafından değil, İstanbul’un Anadolu ve Avrupa yakasında yer alan bir çok semtte yaşayan kişiler tarafından kullanıldığını göstermektedir. İstanbul ulaşımının önemli bir kilit noktası olması nedeniyle geçiş amaçlı kullanılmaktadır. Beşiktaş halkı ise yaya olarak kolayca ulaştıkları alanı genellikle alışveriş ve rekreasyon amaçlı kullanmaktadırlar.

Bilindiği gibi kentsel açık alanların başarısı, büyük oranda erişilebilir olmasına, çağımızın gereksinimlerine karşılık veren kullanım biçiminin var olmasına, sosyal yönden güçlü bir ortam oluşturmasına, konforlu olmasına ve kimliğine bağlıdır.

Beşiktaş’ta kentsel alanlar, kullanıcılar tarafından yüksek düzeyde erişilebilir bulunmakla birlikte yaya dolaşımının sık sık taşıtlarla kesintiye uğramasından şikayetçi oldukları anlaşılmaktadır. Ulaşım kolaylığı Beşiktaş’ın en olumlu yönü olarak kabul edilirken, trafik sıkışıklığı da en olumsuz yönü olarak belirtilmektedir.

Alışveriş açısından, konumu nedeniyle tercih edilmeyen sabit halk pazarı dışında, olumlu yönde değerlendirilen bölge, rekreasyon etkinlikler açısından olumsuz yönde değerlendirilmektedir.

Beşiktaş merkez bölgesi kullanıcılar tarafından güvenli olarak değerlendirilmekle birlikte trafiğe karşı yaya güvenliğinin tam olarak sağlanmadığını anlaşılmaktadır. Yoğun yaya ve taşıt trafiğine maruz Beşiktaş’ta yer alan kentsel açık alanlar kullanıcılar tarafından bakımsız (%69) olarak değerlendirilmektedir. Kullanıcılara göre açık alanlarda iklim koşullarının olumsuz etkilerinden korunmak veya olumlu etkilerden yararlanmak mümkün olamamaktadır.

Kullanıcıların çoğunluğu Beşiktaş’ın yaşamak, yön bulmak yönünde kolay bir semt olduğunu düşünmektedir. (%75). Barbaros anıtı bölgesinin simgesi olarak görülmektedir. (%65).

Kullanıcıların genel olarak çevre canlılığından (%40), kültürel etkinliklerden (%52) ve sosyal çevreden (%36) memnun oldukaları saptanmıştır. Konut, alışveriş ve dinlenme işlevlerinin bir arada oluşu ve alanın çeşitli ulaşım yollarının kesim noktalarında yer alması gece-gündüz, haftaiçi-haftasonu açık alan kullanımını ve memnuniyeti artırmaktadır.

Sonuç

Kentsel açık alanların günümüzün değişen koşullarına göre değerlendirilmeleri, yaşanabilir alanlar olarak tasarlanmaları özellikle büyük kentlerimizde önem kazanmaktadır. Bu çalışma kapsamında Beşiktaş merkez bölgesinde yer alan açık alanlar değerlendirilmektedir. Yalnız Beşiktaş’ta yaşayanların değil, İstanbul’un Anadolu ve Avrupa yakasında yer alan birçok semtte yaşayan kişiler tarafından kullanılan Beşiktaş, her yaş ve meslek grubundan insanın genellikle elışveriş ve transit amacıyla kullandığı bir bölge olarak tanımlanabilir. Beşiktaş merkez bölgesinde yer alan kentsel açık alanlar kullanıcılar tarafından trafik sıkışıklığı, yaya güvenliği, kalanalık, çevre kirliliği konularında olumsuz olarak değerlendirilirken, erişim ve alışveriş olanakları, sosyal etkinlikleri yönünden olumlu olarak değerlendirilmiştir.

Bulgular diğer çalışmalarda olduğu gibi bazı çelişkileri ortaya koyması bakımından önemlidir. Bölgenin pek çok ulaşım hattının kesiştiği bir alanda yer alması erişim yönünden büyük bir kolaylık sağlarken, kesintisiz yaya akımının sağlanamaması memnuniyetsizliğede neden olmaktadır. Konut-ticaret-dinlenme işlevlerinin bir arad bulunması günün her saatinde ve haftanın her gününde kalabalık ve canlı bir kullanımı mümkün kılarken yoğun kullanımı çevre kirliliğine ve trafik sıkışıklığına neden olmaktadır. Sorunların çözümü, kullanıcının memnuniyet düzeyinin artırılması hedef olarak benimsediğimiz taktirde bölgenin bir bütün olarak projelendirilmesi, yaya mekanlarının sürekliliğini ve yaya güvenliğinin sağlanması önem kazanmaktadır. Yayalaştırma yaklaşımlarının açık alan kalitesinin arttığı çeşitli çalışmalarda ortaya konulmaktadır. Beşiktaş merkez bölgesinde çarşı bölgesi ile iskele bölgesi arasındaki yaya bağlantısı yaya yoğunluğu fazla olmasına karşın kesintili ve zayıftır. Bu bağlantının güçlendirilmesiyle ilgili tasarımlar gerçekleştirilirken, kullanıcılar tarafından memnuniyet göstergesi olarak kabul edilen ulaşım kolaylığı göz ardı edilmemelidir.

Yaya ulaşımının sürekliliğini engelleyen bir başka sorun sabit pazar yeridir. Yöre halkı genel olarak sabit pazarın konumundan şikayetçi olmuştur. Bölgesel bir yaklaşımla ele alınacak yeniden düzenleme çerçevesinde sabit pazarın yerinin değiştirilmesi önerilebilir.

Kullanıcılar tarafından yol ve yön bulunması kolay ve algılanabilir bir çevre olarak görülen bölge Barbaros Anıtı ile İskele Meydanı odak noktaları olarak belirlenmektedir. Bu alanların ana yaya hatları ile bütünleştirilerek düzenlenmeleri uygun olacaktır.

Beşiktaş merkez bölgesinin yeniden değerlendirilerek tasarlanması yaşanabilir kentsel çevrelerin elde edilmesinde ve toplumsal yaşamın güçlendirilmesinde katkıda bulunacak, transit alan olarak kullanımı nedeniyle yaya kullanım yoğunluğu yüksek bir alan olmasına karşın kent genelinde önemli bir odak noktası olarak algılanmayan Beşiktaş’ın önemini arttıracaktır.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir